Céard atá ag tarlú san Amasóin?

Juan Diego Galaz Carvajal S.J.

Comhghleacaí liom ón tSile é Juan Diego Galaz Carvajal S.J., é ag staidéar i gColáiste na Tríonóide faoi láthair. Chaith sé cupla mí san Amasóin an samhradh seo. Bhí mé ag caint leis an i dtús mí Dheireadh Fómhair faoina bhfuil ag tarlú ann?

Limistéir ollmhór é fairsinge na hAmasóine. Is páirt de ocht gcinn de thíortha é, mar atá Veiniséala, An Cholóim, An Bhóláiv, Eacuador, An Ghuain, Suranam, Peiriú & cúig stáit de chuid na Brasaíle. Bhí tréimhsí caite ag Juan Diego san Amasóin, le thart sé mhí i‘15. Ag an am sin bhí rialtas de chuid an eite clé, Páirtí na nOibrithe, i gcumhacht sa Bhraisíl. Bhí daoine ag lorg a gcearta agus dóchas acu éisteacht a fháil. Anois is troid nó ‘luta’ atá ann, gan chaint ar chearta ach ‘luta’ le teacht i dtír.

Bolsonaro, fear atá claonta i bhfad i dtreo na heite deise atá i gcumhacht sa Bhraisíl anois. An rialtas aige in aghaidh daoine gorma, daoine aeracha de gach cineál, bundúchasaigh, sliocht na n-iarsclábhaithe, aon duine atá difriúil. Bhain an t-athrú a tháinig ar chúrsaí sa tír stangadh as Juan Diego. Bailte a bhí síochánta go dtí le gairid, iad cosúil leis an ‘Iarthar Fiáin’. Anois tá daoine ag siúl na sráideanna, gunnaí acu, chun iad féin, a muintir is a ndúiche a chosaint.

Le fada tá dóiteán agus scrios á dhéanamh ar fhoraois na hAmasóine, dóitear crainte chun an talamh a bhánú le stoc a thógáil nó barraí a fhás. Ach níl doimhneacht san ithir is níl an talamh sách maith gan leasú talún le féar ná barraí a fhás air ach ar feadh cupla bliain nó trí. Mar sin i gceann cupla bliain caitear tuilleadh a dhó le níos tallamh bán a chur ar fáil. Is iad tionscal na mairteola, an soya, an ghualaigh, na mianadóireachta is an pharma atá taobh thiar den chreachadh seo

De réir mar chuala Juan Diego, faigheann tiarnaí talún, gur leo stráicí den bhforaoís cead ón rialtas chun an talamh a bhánú ach sáraíonn siad na ceadúnais, réabann siad isteach thar thailte na mbundúchasach, fiú bítear á marú ag buíonta armtha. Dé réir an an Irish Catholic maríodh os cionn 250 duine de na ciníocha seo i mbliana. Anois tá sealgairí ann go bhfuil sé mar aidhm acu an pobal bundúchasach a mharú! Tá na pobail seo faoi léagair ag lucht rialtais, ag tiarnaí talún santacha, ag mílistí armtha. Tá scámhóg tábhachtach den domhain i mbaol agus níl tada ráite ag tíortha na hEoraipe ach Margadh Mercosur a thairiscint do Meiriocá Laidneach!

Cé atá ag fáil buntáiste as slad an concais seo? Na tiarnaí móra talún, na hairm, tionscal na mairteola is an soya, tionscail na mianadóireachta agus an pharma is iad a fhaigheann an buntáiste as an scrios seo.

Ó thuaidh i ndufair Veiniséala dar le Irene Guerra, cara liom ón dtir sin, tá an fhoraois á bhánú faoi stiúir an rialtais is airm na tíre. Seo dhá dhream, an t-airm is an rialtas, a bhíodh á chosaint go bródúil mar acmhainn don chine daona ar fad roimhe seo. Anois tá siad á chreachadh le haghaidh mianraí i bPáirc Naisiúnta ‘Canaima’, gur ionad oidhreachta de chuid UNESCO é agus ar a dtugtaí ‘Domhain Caillte Conán Doyle’ air, lena murlach dorcha, gaineamh órbhuí is easanna áille. Dúiche é seo a bhí chomh chaomhnaithe ag an bpobal dúchasach, na Pemones, nár scaoileadh fiú Stephen Spielberg isteach len a chriú ann chun an scannán Arachnaphobia a dhéanamh ann. Tá na haibhneacha a shníonn trin dúiche aoibhinn seo ag sní isteach in abhainn mór an Orinoco atá ceangailte le El Casiquiare, canáil nádúrtha idir an Orinoco is an Amasóin tríd an Rio Negro. Má leanann an creachadh, munar féidir le Pobal na ‘Pemones’ é a chosaint lena ngníomhaíochtaí síochánta tiocfaidh truailliú ón Orinoca síos an Amasóin ar fad!

Ag filleadh ar a raibh le rá ag Juan Diego, bhuail sé le grúpaí atá ag obair ar son cearta sóisialta na mbundúchasach, le cinnirí pobail, gnáthdhaoine bochta atá ag obair ar son caomhnú dúiche na Amasóine, agus le polaiteoirí. An rud is suntasaí ná chomh haontaithe atá siad agus tiomanta dá muintire, chun a ndúiche is acmhain álainn aoibhinn an dufair a chosaint.

An mbeidh tacaíocht ar fáil acu ó Shionóid Amazonia? Beidh cinnte! An mbeidh tacaíocht ar fáil acu ó fheilméirí na hÉireann atá in amhras faoi thionchar Mhargadh Mercosúr? An mbeidh tacaíocht acu ó rialtais an tuaiscirt fhorbartha, ó rialtais na hEoraipe atá faoi bhrú na nóg, lucht ‘Fridays for Future’ cáirde Greta Thunberg is lucht ‘Extinction Rebellion’? Beidh le feiceáil.

Is cinnte go mbeidh ceisteanna ag na glúnta atá le teacht faoin ár bhfreagra ar ghlaoch ‘SOS’ ó scámhóg seo na cruinne, dufair na hAmasóine, agus ó dhúchasaigh a bhfuil a fhios acu conas maireachtáil in ord lena ndúiche aoibhinn saibhir féin, is le dúil bheo an dufair.

Share:

More Posts

EPITAIF

An tAthair Pádraig Standún Ní dóigh liom go raibh an focal “epitaif” (feartlaoi) cloiste ag mórán daoine sa tír seo i nGaeilge nó i mBéarla

An Gairdín siúd thall

Dónall Ó Cnáimhsí Tá an gairdín sin thall ag dó na geirbe agam le beagnach cúig bliana déag. Gairdín atá in aice an tí seo

Foréigean Baile

Helen Ó Murchú Ach in ainneoin dea-scéalta cabhrach, tharla iarmhairt choiteann eile chomh maith, go háirithe sna tíortha forbartha, go háirithe sna tíortha a raibh

Send Us A Message