An Gairdín siúd thall

Dónall Ó Cnáimhsí

Tá an gairdín sin thall ag dó na geirbe agam le beagnach cúig bliana déag.

Gairdín atá in aice an tí seo agam i bPáirc na Duirlinge, 5 Bun an Bhaile, an Ghlaisigh, Gaoth Dobhair.

Gairdín a mbéarfadh mo athair, ‘Gairdín chúl an tí ‘ air, ach ní ar mo theachsa a bhíodh sé ag tagairt, ní hea, ach ar Theachín Philip Uí Bhrógáin, a shin-seanathair. Níl aon raon den teach sin le feiceáil anseo anois, ach seachas na clocha dúshraithe a ndearna mé a dtochailt amach, nuair a bhí mé ag tógail mo theachín bhig féin agus atá in úsáid agam anois mar chlaí ar an dá thaobh den tslí isteach.

Níl ceathrú acra féin ins an ghairdín siúd thall, claíocha arda de chlocha eibhir, triantánach, 30 slat faoi 30 slat agus sruthán beag ag marcáil an triú sleas ó chuid na gcomharsan.

Ba chuimhin le m’athair barr á fhás ag a uncail John Mór Hiúdaí Neidí ann fadó, prátaí, cál agus tornapaí.

Créafóg dhubh éadrom ghainmheach, tirim agus éasca a oibriú. Ach níor chuir m’athair a dhath riamh ann, is mar ghairdín foscaidh do ghamhna nuabheirthe a bhaineadh seisean úsáid as. Gairdín atá ina luí go híseal faoin bhóthairín bheag síos chun na trá, gairdín foscaidh foirfe ón tsíon isteach ón fharraige.

Tá an gairdín siúd thall ina luí díomhaoin anois le beagnach deich mbliana is fiche, sin ón am a díoladh an bhó dheireanach as feirm Hiúdaí Néidí Uí Cholla. Deich mbliana is fiche de neamairt agus neamhaird. Deich mbliana is fiche de lustan, feagacha is feochadáin, dreasóga is neantóga, caonach is capóga, sin a bhfuil anois ann go flúirseach.

Ach tá rún agam tabhairt faoi I mbliana, cogadh a fhógairt ar na failí agus iad a ruaigeadh thar an chlaí amach. An talamh a rómhar an chréafóg dhubh a leasú agus a thabhairt go míntíreachas den chéad uair le beagnach ceithre scór bliain. An t-earrach a bhí againn anuraidh a rinne mé a ghríosadh sa deireadh. Leis an dianghlasáil agus na srianta a cuireadh i bhfeidhm, fuair daoine iad féin díomhaoin agus leathchaillte le leadrán. Bhí na comharsana ar fad amuigh, cuid acu ag deisiú, cuid acu ag tógail agus go leor acu ag curadóireacht. Bhí mé féin gafa le tograí chomh maith, teach le péintáil, cosáin le tógail agus móin le sábhail. Ach i mbliana níl tada eile seachas an mhóin ar chlár oibre dheireadh na seachtainí.

Tá an gairdín sin thall ar bharr an liosta i mbliana. Tá sé uilig leagtha amach agam, in mo intinn agam cheana féin. Roinnte ina cheithre chuid, prátaí, cál, tornapaí agus meascán sa cheathrú eile de.

Oinniúin, meacain bhána agus dhearga, leitís agus luibheanna. Cuirfidh mé línte de Ór Mhuire agus Gormáin eatarthu chun feithidí a mhealladh agus dathúlacht a mhéadú. Tógfaidh mé iomairí ceithre shlat ar fad agus slat ar leithead lena bhfás. Gheobhaidh mé lód aoiligh ó dhuine de na comharsana atá go fóill ag coinneáil dílis le tradisiún feirmeoireachta na háite. Traidisiún mar aon leis an churaíocht atá ag éirí annamh sa cheantar seo anois.

Ach leis an chor a tháinig sa tsaol anuraidh, mhoill an saol síos, bronnadh am ar dhaoine le caitheamh lena dteaghlaigh, le caitheamh fán bhaile. Is iad na siopaí crua-earraí agus na plandlanna a ba mhó a raibh tóir orthu anseo. Is drochghaoth nach ndéanann leas do dhuine éigin. Bhí an aimsir go pléisiúrtha agus spreagadh go leor le tabhairt faoi ghiota curaíochta. Mar nach bhfuil aon ní níos fearr don duine ach seal a chaitheamh amuigh faoin spéir, seal a chaitheamh i mbun curaíochta. Seal a chaitheamh ag iompú na cré, ag cur na síolta agus ag cur ár ndóchais go mbeidh rath agus bláth ar ár saothar.

síon – drochaimsir
díomhaoin – gan úsáid
dreasóg = driseog
capóg = copóg
failí = aileacha

Share:

More Posts

Foréigean Baile

Helen Ó Murchú Ach in ainneoin dea-scéalta cabhrach, tharla iarmhairt choiteann eile chomh maith, go háirithe sna tíortha forbartha, go háirithe sna tíortha a raibh

Gaol le hÍosa

Pádraig Ó Cairbre SJ Ní haon rud nua é an t-achrann imeasc Críostaithe, faraoir. Ag breathnú siar sa stair, feicimid cé chomh minic is a

Happy kid looking at the sky

Aire don Chruthaíocht

An Br. Eamon Mac Lochlainn Breis agus ceathracha bliain ó shin shiúil Neil Armstrong agus Buzz Aldrin ar an nGealach don chéad uair. Le linn

Send Us A Message